Koca Ragıp Mehmed Paşa

Onsekizinci yüzyıl Osmanlı edip, yazar, diplomat ve devlet adamlarından. 1699’da İstanbul’da doğdu. Babası Defterhane katiplerinden Şevki Mustafa Efendi’dir. Ailesi tarafından tahsil ve terbiyesine ihtimam (özen) gösterilerek, iyi bir eğitim ve öğretim gördü. Keskin zekası ve mahir kabiliyeti dikkat çekerek, Defterhane kalemine alındı. Bilgi ve kabiliyeti sayesinde kendini yetiştiren Ragıp Mehmed Efendi, kısa zamanda şöhret kazandı. İran’da yeni feth edilen toprakların tahririni yapmak için, 1724′ de Revan Valisi Arifi Paşa’nın mektupçuluğuna tayin edildi. 1724’den 1733 tarihine kadar, Tebriz Seraskeri Köprülüzade Abdullah Paşa’nın maiyetinde Orduyu Humayun Riyaseti, Tebriz Defter Emaneti vekilliği, Revan Defterdarlığı, Hemedan Riyaset vekaleti, Bağdat Defterdarlığı, İran-Safevi Sahi Nadir ile yapılan müzakerelerde Osmanlı temsilcisi gibi vazifelerde bulundu. Bir çok idari hizmetleri yanında yazarlık, ilim, edebiyat çalışmaları yaptı. Osmanlı-İran münasebetlerinin anlatan “Tahkik ve Tevfik” adli eseri o devir tarihi için önemlidir. 1733’de İstanbul’a çağrılarak maliye Tezkireciliğine tayin edildi. 1736’da önce Erzurum Serasker’nin maiyetinde Ordu Defterdari ve Reisul-Kuttabligi vekilliğine sonra da,İran mes’eleşinin iç yüzünü bildiğinden Nadir Sah’in İstanbul’a gönderdiği elçilerle yapılan müzakerelere katılarak, Çizye Muhasebeciliği ile de vazifelendirildi. 1737’de Sadrazam Mektupçuluğu’na tayin edildi. Avusturya, Rusya temsilcileri ile görüşme yapan heyette vazife aldı. 1739’da Belgrad Seferi ve Andlaşması’nda hizmetleri oldu. Doğu ve Batı devletleri ile yapılan müzakerelerde göstermiş olduğu muvaf fakiyyet üzerine 1741’de Reişu’l-Kuttab tayin edildi. Bugünkü Dışışleri Bakanlığı mahiyyetinde olan Reişu’l- Kuttablik’da üç yıl başkanlık yapan Koca Ragıp Paşa, 1744’de vezirlik payesiyle Mısır valiliği’ne getirildi. Mısır Valiliği ardından 1748’de Kubbe vezirliği ve Nişancılık ile İstanbul’a çağrılıp, Aydın Muhassıllığı verildi. 11 Aralık 1756’da Vezir-i azam tayin edilinceye kadar; Sayda, Rakka ve Halep valiliklerinde de bulundu.

Koca Ragıp Mehmed Paşa, Osmanlı sultanlarından Üçüncü Osman Han (1754-1757) ve Üçüncü Mustafa Han (1757-1773) devirlerinde altı yıl Vezir-i azamlık yaptı. Sultan Mustafa Han’in kızkardeşi Saliha Sultan ile 1758’de evlenen Paşa, Osmanlı Sarayı’na damad oldu. Vezir-i azamlığında Sakarya İzmit Kanalı projesi, harb gemileri ve Laleli Camii inşaası, yeni top dökümü ve orduda işlahatlar yapıldı. Maliyeyi işlah etti. Bu devirde Avrupa siyasi hadiseler ile çalkalanırken, Osmanlı Devleti’ni bunlardan uzak tuttu. Fransa ile İsveç’in müttefiki Prusya’nın Avusturya ve Rusya’ya karşı ittifak teklifi, Osmanlı Devleti’nin durumu dikkate alınarak oyalandı. Avrupa devletleri arasında (1756-1763) tarihleri arasında devam eden Yedi Sene Harbi’nde Osmanlı Devleti’ni savaşın dışında tuttu. Vefatından sonra Osmanlı Devleti Rusya dahil diğer Avrupa devletleriyle harp içine girdi.

8 Nisan 1763’de vefat eden Koca Ragıp Mehmed Paşa’nın kabri, İstanbul Koska’da yaptırdığı kütüphanesinin bahçesindeki türbededir. Koca Ragıp Mehmed Paşa; idari ve devlet işlerinde (sabırla, ağır hareket ederek) çok dikkatli idi. İleri görüşlü olup, işlerini dedikodusuz yapıp, herkesi idare ederdi. Dünya siyasetinin çok karışık bir devrinde vazife yapmasına rağmen, uzun zaman vezir-i azamlık vazifesinde kalması, kendini padişahlara, devlet adamlarına ve ahaliye sevdirmesi yanında idareciliğine bağlanır. Devrinde kamil olarak tanınıp, olgun zeki, ilim, fazilet ve siyaset sahibi idi. İyi bir tahsil gördüğünden ilmi çok olup, şairliği ve edibliği de vardı. Şiirlerinin toplandığı “Divan”, diplomasi, siyasi ve sosyal mevzuuları ihtiva eden “Münseat’ ‘ ve “Tahkik ve Tevfik” Arapça ” Şefinetu’r-Ragib” ile Arapça. Farsça ve Türkçe üç dilde birçok manzum ve nesir yazılarını ihtiva eden “Mecmua”, adli eserleri vardır.

Bu yazı Önemli Kişiler kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir