Sevr Antlaşması

Birinci Dünya Savaşı sonrasındaki antlaşmalar ‘dan. Osmanlı Devleti ile İngiltere, Fransa, İtalya ve Yunanistan arasında 10 Ağustos 1920 tarihinde Fransa’nın başşehri Paris’in Sevres kasabasında imzalandı. Osmanlı Sultanı Vahideddin Hân, (1918-1922) ile İngiliz, Fransız ve İtalyan parlamentoları tarafından tastik edilmediğinden hükümsüz kalmıştır. Yunanistan tek taraflı kabul edip, yürürlüğe koymak istediyse de, ordusu 9 Eyyül 1922’de İzmir’den Ege Denizine dökülünce arzusundan vaz geçmek zorunda kaldı.

Sevr Andlaşması, 10 Nisan 1915 târıhınde Londra’ da Rusya-İngiltere-Fransa Gizli Andlaşmasına göre, Türkiye’nin paylaşılması esasına dayanıyordu. Fakat, Sevr’de, Bolşevik İhtilâli, iç harp ve çarlığı destekleyen Avrupalı kuvvetlerle uğraşan Sovyet Rusya dışarıda bırakıldı. Sovyet Rusya dışarıda bırakılınca, önceki gizli andlaşmalarda Rusya’nın payına düşen topraklar yeniden paylaşıldı. Londra Andlaşması’nda Rusya’ya verilen Türk Boğazlarının, Sevr öncesi tertiplerle İngiltere-Fransa, İtalya kontrolünde tutulması kararlaştırıldı. İtilâf devletlerinin hazırladıkları andlaşma metnini Paris’de 11 Mayıs 1920 tarihinde Osmanlı Devleti temsilcisi eski sadrazam A. Tevfik Paşa okuyunca (İstiklâlimize aykırıdır) diyerek imzalamadı. Tevfik Paşa, andlaşma metnine itiraz cevabı yazıp, İstanbul’a döndü. Osmanlı mebusları, İstanbul’un işgalinden sonra bir kısmı yakalanıp, Malta’ya sürülmesi, bir kısmı da Anadolu’da Millî Mücâdeleye katıldığından andlaşma metni Mebuslar Meclisinden geçemiyordu. Sultan Vahideddin Hân, andlaşma metnini Türk İstiklâline aykırı bulduğundan, Mebuslar Meclisi’nden geçmediğini dünya kamuoyuna ilân edip, bütün baskılara rağmen tastik etmedi. Yunanistan Meclisi, Sevr Andlaşması’nı tastik edip, yürürlüğe koymağa kalkıştı. Bunun üzerine beşinci defa sadrazamlığa getirilen Damad Ferid Paşa; ayandan Hadi Paşa, filozof Rıza Tevfik ve Bern elçisi R. Halis Beyler ile Paris’e gidip, Sevr Andlaşması’nı imzaladı. Sevr Andlaşması Osmanlı Sultanı Vahideddin Hân ile İngiliz-Fransız-ltalyan parlamentolarınca tastik edilmediğinden, dörtyüzotozüç madde ve oniki bölümün (ölü-doğan) hükümleri şunlardı:

l- İstanbul ile Boğazları’nı ve Marmara’nın Anadolu kıyılarının tahkim edilmemesi ve buraların Karma Boğazlar Komisyonunca kontrolü;

2- Suriye ve Lübnan’ın Fransızlar’a; Arabistan, Yemen, Irak, Filistin’in İngiltere’ye yine Mısır, Sudan ve Kıbrıs’ın İngiliz idaresine; Fas ve Tunus’un Fransa’ya bırakılması;

3- İzmir/Aydın vilâyeti ile Çatalca’dan batıya Doğu Trakya ve İmroz/Gökçeada ile Bozcaada dâhil Yunanlılara;

4- Rize, Trabzon, Gümüşhane, Artvin, Kars, Ağrı, Van, Bitlis, Muş, Bingöl, Erzincan ve Erzurum’un Ermeniler’e;

5-Muğla ve Antalya’nın İtalya’ya verilip, Konya, Goller Bölgesi, Afyon ve Bursa’ya kadarki yerlerde de himaye hakkı tanınması;

6- Kapitülasyonların her devlete tanınması;

7- Osmanlı devlet borçlarının ödenmesini ihtiva ediyordu.

Bu yazı Antlaşmalar kategorisine gönderilmiş ve , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir